به خدا و آخرت را شرط مىداند . پس محال است كه كسى ضد خدا باشد و در آن دنيا ذخيره اى از عمل صالح داشته باشد . و ثالثاً مانعى ندارد كه كسى پيرو دين بالخصوصى نباشد و يا لااقل پيرو دين حق يعنى اسلام نباشد ولى عملى را به وجه حسن انجام دهد به طورى كه آن عمل ، نورانى و ذخيرهء صالح شمرده شود . اما البته توفيق انجام عمل صالح براى اين گونه اشخاص كه پيرو برنامهء انبيا نيستند و به اصطلاح قرآن مهتدى نيستند در اعمال نادرى است ، شايد يك درصد موفقيت باشد . اينها در دنيا كه مزرعهء آخرت است ، نسبت به پيروان برنامهء انبيا مانند كسى هستند كه تخمى را به زمين صافى بپاشد بدون آنكه برنامهء كشاورزى را به طور علمى يا تجربى عمل كرده باشد ، ولى احياناً دانه هايى سبز مىشود و گندم مىدهد . و رابعاً منطق كسانى كه مىگويند غير مسلمان يا غير شيعه فرضاً حسناتى داشته باشند بىثمر است ، غلط است مگر آنكه مقصودشان از حسنات حسناتى باشد كه حسنهء فعلى هستند ولى از جنبهء فاعلى به واسطهء عناد يا عدم قصد قربت حسنه نيستند ، و گرنه محال است كه فعلى حسنه بما هو حسنه واقع شود و بىاثر بماند . و خامساً با وجود ايمان و اعتقاد به خدا و قيامت و حتى ايمان و اعتقاد به نبوّات ، آن چيزى كه بيش از هر چيز ديگر مانع قبول اعمال است عناد به معنى تعصب و عدم تسليم نسبت به حقيقت است چنان كه در صفحهء 37 اقسام تسليم را گفته‌ايم ، و غالباً آنچه در مورد عدم قبول اعمال كفار آمده است كه * ( كرماد اشتدّت به الريح فى يوم عاصف ) * ناظر به اين خصلت است نه به صرف عدم ايمان ولو تقصير و جحودى در كار نباشد . البته گناهان به طور كلى مىتوانند مانع قبول واقع شوند * ( ( انما يتقبل الله من المتقين ) ) * ، ريا و عجب و حسد اعمال را ضايع مىكنند . و سادساً اكثر مردم جهان را نمىتوان گفت معاندند ، همان طورى كه بوعلى و صدرا گفته‌اند . اصل اول سلامت است ، عناد انحراف